Outubro de 2016
 
 

NÚMERO 330 - 17/10/2016

   CUTUDC / Novidades

  MALGASTO
 

A Cidade da Cultura e outra ducia de grandes obras coas que Galicia non sabe que facer

Non son poucas as construcións de nova factura infrautilizadas sobre as que apenas se falou na pasada campaña autonómica galega. Superados os comicios, estes elefantes brancos seguen á espera de solucións.

 

  • Noticias relacionadas

 

No debate electoral televisado entre os candidatos á presidencia da Xunta de PP, PSdeG, En Marea, BNG e Ciudadanos do pasado 12 de setembro saíu unha palabra: PLISAN, siglas da Plataforma Loxística Industrial de Salvaterra-As Neves, proxecto iniciado a principios da pasada década ao sur de Pontevedra, na fronteira con Portugal, que segue sendo unha gran chaira sen unha soa empresa instalada.
 
Dez días despois, tres xornadas antes das eleccións, a Unión Europea destacaba a infrautilización do Porto Exterior da Coruña no marco dun informe sobre infraestruturas portuarias de todo o continente financiadas con fondos comunitarios. E dúas semanas despois das eleccións, o pasado xoves Faro de Vigo revelaba que a concesionaria do novo Auditorio de Vigo acaba de entrar en preconcurso de acredores porque o edificio non lle resulta rendible.
 
Como estes tres casos, en Galicia non son poucos os elefantes brancos, esas construcións xeralmente públicas infrautilizadas e que toman o nome dos paquidermos albinos que recibían como regalo os reis de Tailandia. Os elefantes brancos eran raros, e por tanto prezados, pero o seu mantemento era moi custoso e a súa utilidade real descoñecida. En Galicia, máis aló de casos puntuais, non sempre concitan dos políticos o mesmo interese que puxeron no seu momento para decidir a súa construción, como acaba de comprobarse na pasada campaña autonómica, na que o seu futuro apenas formou parte do debate público. Superados os comicios, os elefantes brancos de Galicia seguen aí. Repasamos algúns dos máis significativos.
 
Cidade da Cultura
 
Cando Manuel Fraga a planificou ía custar 110 millóns de euros, pero o custo do hoxe construído aproxímase aos 300 millóns de euros, a pesar de cancelarse o remate dos dous últimos edificios que elevarían a factura final a preto de 500 millóns. O mantemento anual do hoxe en funcionamento rolda os 5 millóns de euros, ademais do que supoñen as exposicións e actividades que alí se desenvolven. En 2012, para tentar facer máis rendible o complexo, a Xunta puxo en marcha un plan estratéxico de cuxo nivel de cumprimento nunca fixo balance.
 
Plataforma Loxística Industrial de Salvaterra-As Neves (PLISAN)
 
Impulsada a principios da pasada década polo Porto de Vigo, a súa Zona Franca e a Xunta, o seu obxectivo era solucionar os problemas de espazo cos que se atopaban as empresas vinculadas á actividade portuaria. Os máis de catro millóns de metros cadrados iniciais reducíronse a tres despois dunha sentenza que anulou a pretensión da Xunta de incluír terreos con protección forestal. Máis de 120 millóns de euros despois, aínda non hai nin unha soa empresa instalada no que segue sendo unha inmensa chaira baleira á que, con todo, desde principios de 2015 xa chega unha autovía de 22 millóns de euros que a enlaza coa Autovía dás Rías Baixas (A-52). A PLISAN é o exemplo paradigmático e de maior tamaño de algo que se repetiu, por exemplo, cos numerosos polígonos empresariais impulsados en toda Galicia tras a catástrofe do Prestige ou co Porto Seco de Monforte, outro dos proxectos loxísticos que non acaba de arrincar.
 
Portos exteriores da Coruña e Ferrol
 
Tres días antes das eleccións autonómicas o Tribunal de Contas europeo facía público un informe sobre os investimentos realizados en 37 infraestruturas portuarias de toda Europa e a infrautilización de moitas delas. O caso peor parado era o do Porto Exterior da Coruña, impulsado tras a catástrofe do Prestige e cun custo de 590 millóns de euros, dos que 257,5 chegaron de fondos comunitarios. Segundo o Tribunal de Contas, en 2015 a actividade do porto atopábase no 10% do previsto, polo que cualificaba de ineficaz o 95% do investimento europeo. Contas tamén indicaba que o Porto Exterior de Ferrol, cun custo de 110,9 millóns, traballa ao 25% do previsto. E en ambos os casos aínda están por executarse, e pagarse, as súas conexións ferroviarias.
 
Estación de AVE de Vigo
 
A chegada do AVE do Eixo Atlántico a Vigo sempre se planificou enterrada baixo o monte da Madroa que separa a cidade do veciño municipio de Redondela, así que ninguén puxo problemas por alongar ese túnel e que chegase ao centro da cidade evitando así un novo impacto urbano. Con todo, iso fixo que houbese que construír unha nova estación soterrada, xa finalizada, en cuxa superficie se planificou un complexo comercial deseñado por Thom Mayne e impulsado pola iniciativa privada. A crise fixo que Adif non atopase aínda quen o constrúa, nin despois de rebaixar a súa ambición e custo de 180 a 80 millóns de euros. Ademais, para facer a nova estación subterránea houbo que desviar todo o tráfico ferroviario a un apeadeiro provisional no porto que ao finalizarse a obra seguiu mantendo a metade dos servizos. Vigo espera así a que alguén complete e reordene as súas dúas medias estacións de tren.
 
Estación de AVE de Padrón
 
Algo máis ao norte o problema chámase Padrón-Barbanza, pero non está en ningún dos dous sitios senón nun campo en metade da nada. É a nova estación construída para o AVE do Eixo Atlántico, moi pouco empregada. Nela paran menos trens que na vella estación da vía convencional, que segue en funcionamento no centro da vila. Para aforrar, Adif nin sequera mantén aberta a nova estación de maneira permanente. Só a abre cando vai chegar algún tren. Descoñécese o seu custo porque a súa construción foi incluída conxuntamente coa dos tramos na que se atopa, de 8,6 quilómetros e 82 millóns de euros.
 
Estacións de autobús da Garda e Celanova
 
Sen chegar ao extremo da de Padrón, estas dúas estacións, de medio millón de euros cada unha e nas provincias de Pontevedra e Ourense, respectivamente, construíronse fai máis dunha década afastadas do centro de ambas as poboacións e ligada a súa explotación a cafeterías que ninguén atopa rendibles. Non lembran o que é que un autobús pare nelas.
 
Auditorios de Vigo e Lugo
 
Inaugurado en 2011, o Auditorio de Vigo, público, non é rendible para a iniciativa privada que o xestiona tras un investimento de 90 millóns de euros. Desa cantidade, o Concello puxo 12, a Xunta 18 e o resto unha concesionaria a cambio de explotar o complexo durante 35 anos. O Concello xa tivo que prorrogar ese prazo ata 60 anos e implantar diversas medidas de apoio para tratar de encher de contido o edificio, pero nin así é rendible e o pasado xoves Faro de Vigo avanzou que a concesionaria acaba de pedir o preconcurso de acredores.
 
En Lugo, para reparar o agravio de que era a única cidade sen un gran auditorio público, a Xunta investiu uns 20 millóns de euros entre edificio e instalacións tras unha longa (máis dunha década) e conflitiva tramitación, con cambio de localización incluído. Inaugurado o pasado 20 de abril, xa ten humidades, Concello e Xunta discrepan sobre quen debe asumir o custo do equipamento e, por tanto, de momento non hai programación cultural para enchelo.
 
Sedes culturais das antigas caixas de aforros en Santiago
 
Se xa é difícil atopar programación para dotar de contido un gran centro cultural en Lugo, en Santiago a cousa multiplícase por tres. Os tres edificios emblemáticos que as antigas caixas de aforros galegas converteron en espazos para as súas obras sociais, a poucos metros uns doutros, nas rúas Vilar e Preguntoiro e na praza de Cervantes, teñen espazos e funcións que se solapan. Á vista do que custou o rescate do que quedou das caixas, merecen ser incluídos na lista de edificios públicos infrautilizados.
 
Centro de Interpretación de Parques Naturais de Ourense
 
Goberno central, Xunta e Concello levan catro anos mirando como o Centro de Interpretación de Parques Naturais de Galicia é invadido pola natureza despois de pararse as obras por un mal proxecto que o situou en terreo inundable xunto ao río Miño. Á espera do desbloqueo, nel investíronse xa máis de dous millóns dos sete en que se orzou.
 
Cemiterios de Ames e Fisterra
 
Fai tres lustros que se finalizou o cemiterio que o arquitecto César Portela deseñou para o fin do mundo. Eloxiado como obra arquitectónica, durante todo este tempo o concello non foi capaz de dotalo dos servizos e permisos necesarios para que funcione co destino para o que foi proxectado. O camposanto de Ames, na mesma provincia da Coruña, con preto de dous mil sepulturas, finalizouse en 2010 e, como o de Fisterra, segue sen contar co seu primeiro usuario, no seu caso por defectos na construción pendentes de repararse.
 
Parques de bombeiros de Santiago e O Carballiño
 
O do Carballiño (Ourense) está finalizado desde 2011 cun custo de dous millóns de euros, pero enfrontamentos entre os concellos da comarca e a Xunta pola súa xestión futura impiden poñelo en funcionamento. As obras do novo parque de Santiago paráronse á metade hai unha década, despois de investirse nelas preto de dous millóns de euros, e aínda agora estase buscando a maneira de retomalas para destinalo a parque local ou comarcal.
 
Autovía da Costa da Morte
 
Nos oito anos que a Xunta tardou en construír a Autovía da Costa da Morte tivo que ir preparando o rescate público do resto de autovías de peaxe na sombra de Galicia porque as concesionarias non están a obter os beneficios que desexan ao ser o seu tráfico inferior ao previsto. Iso non evitou que se finalizase esta nova autovía, con menos expectativas de tráfico aínda que as anteriores, e pola que a Xunta terá que pagar 630 millóns de euros ata 2018 en conceptos de intereses e mantemento a pesar de que a súa execución material supuxo tan só 200 millóns.
 
Autovía do Cantábrico ao seu paso por Mondoñedo
 
Outro exemplo de custosa infraestrutura infrautilizada é o tramo da Autovía do Cantábrico (A-8) que discorre pola zona de Mondoñedo (Lugo), pero neste caso porque non se tivo en conta que o trazado elixido, polo alto dun monte, obrigaría a manter pechados preto de 20 quilómetros un bo número de horas ao ano pola intensa néboa que alí se rexistra. Fomento aínda busca unha solución.
 
Ademais destes elefantes brancos, obras novas de custo significativo pero infrautilizadas, por toda Galicia hai moitas outras construcións de diversa antigüidade pero aínda dentro da súa vida útil que quedaron sen contido polo traslado da súa antiga función a unhas novas instalacións. É o caso dos antigos hospitais de Vigo e Lugo, grandes edificios nos centros das dúas cidades para os que aínda agora, tempo despois de que quedasen baleiros pola apertura dos novos hospitais nos arredores, as administracións buscan algunha utilidade (albergar todos os xulgados da cidade, no caso vigués, e unha comisaría en parte do edificio lucense). A terminal vella do aeroporto compostelán de Lavacolla, que estaba plenamente operativa cando foi substituída en setembro de 2011 por unha nova xusto á beira, é outro deses grandes edificios públicos en bo estado pero agora sen uso. Todos seguen alí, á espera dunha solución.
 
eldiario.es

 

 

 

 

 

 

 

 

 


CUT da UDC . SEMPRE DO LADO DAS TRABALLADORAS E TRABALLADORES

cutudc.com, 2009. Publicado baixo licencia Creative Commons DHTML Menu By Milonic JavaScript